Informacje na temat szczepienia przeciw grypie w sezonie 2020/21


Wstęp

chory na grypę

Grypa jest ostrą wirusową chorobą zakaźną. Rozróżniamy wirusy grypy typu A, typu B i typu C. Największe znaczenie mają wirusy grypy typu A, które atakują miedzy innymi ludzi, ptaki, świnie oraz mają zdolność wywoływania epidemii. Wirusy grypy ulegają ciągłym przemianom przez co każdego roku krążą nieco różne ich odmiany. Powoduje to, że na grypę można chorować kilkakrotnie a przechorowanie nie daje trwałej odporności. Raz na kilkadziesiąt lat pojawia się szczególnie niebezpieczna odmiana powodująca epidemię o światowym zasięgu (pandemię) i wysokiej śmiertelności. Najbardziej znane tego typu odmiany grypy to „hiszpanka” (rok 1918) i grypa Hong-Kong (1968/69). W Polsce wykonuje się bardzo mało badań wirusologicznych a podejrzenie grypy stawia się najczęściej jedynie w oparciu o objawy kliniczne. Z tego powodu dane o zachorowaniach i zgonach z powodu grypy są w naszym kraju bardzo nieprecyzyjne. W sezonie 2019/20 odnotowano 3,8 miliona zachorowań (lub podejrzeń zachorowania) na grypę oraz 127 zgonów z powodu potwierdzonej grypy. Specjaliści uważają jednak te liczby za znacznie zaniżone. Ciężki przebieg grypy dotyczy najczęściej osób starszych i z osłabionym układem odpornościowym oraz kobiet w ciąży.

Szczepienie przeciw grypie zalecane jest ze wskazań klinicznych u:

  • Osób po transplantacji narządów
  • Dzieci (> 6 miesiąca życia) i dorosłych z chorobami przewlekłymi
  • Osób z obniżoną odpornością
  • Dzieci z wadami serca
  • Kobiet w ciąży lub planujących ciążę

Dodatkowo, ze wskazań epidemiologicznych zaleca się szczepienie przeciw grypie osobom > 55 roku życia, pensjonariuszom domów opieki, pracownikom ochrony zdrowia, osobom mającym zawodowy kontakt z osobami starszymi lub przewlekle chorymi, dzieciom w wieku 2-18 lat. W Polsce każdego roku przeciw grypie szczepi się zaledwie niecały 1% populacji. 

Czy szczepionka przeciw grypie jest skuteczna?

Pierwszą szczepionkę przeciw grypie opracowano już w 1933 roku. Obecnie stosuje się głównie dwa typy szczepionek: szczepionkę inaktywowaną (nie zawierającą „żywego” wirusa a jedynie wirusa inaktywowanego lub jego części [podjednostki]) oraz szczepionkę „żywą” tak zwaną atenuowaną, która zawiera wirusa osłabionego, który utracił zdolność wywoływania choroby. Szczepionkę inaktywowana stosuje się w postaci zastrzyku, szczepionkę „żywą” podaje się na śluzówkę nosa. Szczepionkę inaktywowaną można stosować od 6 miesiąca życia a atenuowaną u osób w wieku 2-18 lat. Skład szczepionki jest zmieniany każdego roku i zależy od tego jakie odmiany wirusa grypy w danym sezonie powodują najwięcej zachorowań. Szczepionka nigdy nie zabezpiecza przed wszystkimi odmianami wirusa grypy. Z tego też powodu nigdy jej skuteczność nie jest 100-procentowa i jest ona każdego roku nieco inna (skuteczność szczepionki określa się każdego roku już po zakończeniu sezonu grypowego). Ponadto nie wszystkie osoby, które otrzymały szczepionkę, wytworzą wystarczającą ilość przeciwciał, aby w pełni zabezpieczyć przed zachorowaniem. W większości badań skuteczność sezonowych szczepionek przeciw grypie wahała się między 51 a 85%.

szczepienie przeciwko grypie


Generalnie uważa się, że szczepienie przeciw grypie zmniejsza ryzyko zachorowania na grypę w danym sezonie o co najmniej 40%. Nieco skuteczniej działa szczepionka na wirusa typu A niż typu B. W badaniach u dzieci szczepionka inaktywowana była skuteczniejsza od szczepionki „żywej” (donosowej). U kobiet w ciąży ryzyko zachorowania na grypę zmniejszyło się po szczepieniu o 50%. U osób w wieku podeszłym szczepienie zmniejszało ryzyko zachorowania na grypę w danym sezonie z 6 do 2,5% natomiast u zdrowych dzieci z 30 do 11%.

Czy szczepionka przeciw grypie jest bezpieczna?

wirus grypy

Każda interwencja medyczna niesie ze sobą ryzyko powikłań lub działań niepożądanych. W przypadku szczepień przeciwko grypie korzyści przewyższają jednak to ryzyko. Badanie, które objęło ponad 80 000 zdrowych osób dorosłych, w tym kobiety w ciąży, nie wykazało groźnych dla życia powikłań związanych ze stosowaniem inaktywowanej szczepionki przeciw grypie. Szczepionka okazała się też bezpieczna dla dzieci i osób w wieku podeszłym. Bezpieczeństwo szczepionki przeciw grypie monitorowane jest w sposób ciągły co wynika z tego, że skład szczepionki ulega zmianie każdego roku. Stworzono specjalny system monitorowania powikłań po szczepieniach (VAERS). W Polsce powikłania poszczepienne można zgłaszać do Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego (https://szczepienia.pzh.gov.pl). Mogą one być zgłaszane zarówno przez lekarzy, jak i samych pacjentów/opiekunów.


Najczęstszymi niepożądanymi objawami po szczepieniu są ból w miejscu iniekcji, krótkotrwała gorączka lub stan podgorączkowy, złe samopoczucie. Objawy maja charakter samoograniczający się i trwają 1-3 dni. Jedną z partii szczepionek podejrzewano o wywoływanie zespołu Guillain –Barre (choroba neurologiczna przebiegająca z osłabieniem mięśni), jednak późniejsze badania nie potwierdziły tego związku. Szczepionka inaktywowana nie zawiera żywego wirusa, nie może więc sama w sobie spowodować zachorowania na grypę. Szczepionka „żywa” (atenuowana), która jest podawana donosowo zawiera żywego wirusa. Wszystkie szczepionki tego typu są przeciwwskazane u osób z zaburzeniami odporności, gdyż nawet osłabiony wirus może w tej grupie wywołać zachorowanie. Głównymi przeciwwskazaniami do szczepienia są ostra reakcja alergiczna na składniki szczepionki w czasie poprzednich szczepień oraz ostra infekcja z gorączką.

 

Czy jest sens szczepienia przeciw grypie w trakcie epidemii COVID-19?

Grypa i COVID-19 są chorobami wywołanymi przez całkiem odmienne rodzaje wirusów. Z tego powodu szczepionka przeciw grypie nie zmniejsza ryzyka zachorowania na COVID-19. Podobnie, przechorowanie COVID-19 lub (jeśli będzie dostępna) szczepionka przeciw COVID-19 nie zmniejszą ryzyka zachorowania na grypę. W trakcie epidemii w Chinach obserwowano przypadki jednoczesnego zachorowania na grypę i COVID-19, ale było ich zbyt mało aby można było wyciągnąć wnioski czy taka podwójna infekcja stanowi większe zagrożenie dla pacjenta. Istnieją, nie potwierdzone na razie w badaniach, sugestie, że osoby zaszczepione przeciw grypie mogą chorować łagodniej na COVID-19. W trakcie epidemii COVID-19 wskazania do szczepienia przeciw grypie są takie same jak były przed epidemią. Szczepić powinny się głównie osoby, u których grypa może mieć ciężki przebieg (osoby starsze i przewlekle chore) oraz osoby, które zawodowo mają kontakt z ludźmi dla których grypa stanowi duże zagrożenie (pracownicy ochrony zdrowia, domów opieki). Mimo, że posiadamy obecnie leki działające na wirusa grypy (np. Oseltamivir), ich skuteczność jest ograniczona do sytuacji gdy zostaną podane w pierwszych dwóch dniach choroby. Szczepienie jest bezpieczną metodą zapobiegania zarówno zakażeniu jak i ewentualnym powikłaniom. Dodatkowym argumentem za szczepieniem przeciwko grypie jest ryzyko przeciążenia systemu opieki zdrowotnej w przypadku równoczesnej epidemii grypy i COVID-19.

seniorzy są w grupie ryzyka

 

Wykorzystane źródła

Mameli C, Cocchi I, Fumagalli M, Zuccotti G. Influenza Vaccination: Effectiveness, Indications, and Limits in the Pediatric Population. Front Pediatr. 2019;7:317. Published 2019 Jul 30. doi:10.3389/fped.2019.00317

Kalendarz szczepień ochronnych w 2020 roku: https://szczepienia.pzh.gov.pl/kalendarz-szczepien-2020

https://www.healio.com/news/infectious-disease/20200604/flu-vaccine-reduces-influenza-risk-with-no-effect-on-coronaviruses

Salem ML, El-Hennawy D. The possible beneficial adjuvant effect of influenza vaccine to minimize the severity of COVID-19 [published online ahead of print, 2020 Apr 22]. Med Hypotheses. 2020;140:109752. doi:10.1016/j.mehy.2020.109752

https://www.cochranelibrary.com/cdsr/doi/10.1002/14651858.CD001269.pub6/epdf/standard

Demicheli  V, Jefferson  T, Di Pietrantonj  C, Ferroni  E, Thorning  S, Thomas  RE, Rivetti  A. Vaccines for preventing influenza in the elderly. Cochrane Database of Systematic Reviews 2018, Issue 2. Art. No.: CD004876. DOI: 10.1002/14651858.CD004876.pub4.


SZANOWNI PAŃSTWO

Przekazujemy rekomendacje dotyczące organizacji udzielania świadczeń w poradniach i szpitalu, mające na celu ochronę pacjentów i personelu przed zakażeniem koronawirusem. Zalecenia te opierają się na przepisach prawa i zaleceniach wydanych przez Ministerstwo Zdrowia, Głównego Inspektora Sanitarnego oraz międzynarodowe organizacje ds. zakażeń.


Prosimy o zapoznanie się z wytycznymi

REJESTRACJA ONLINE

PRYWATNIE NA NFZ

Rejestruj prywatnie

Proszę o kontakt w sprawie:

Zgodnie z art. 13 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r. informujemy, że Administratorem danych jest Beskidzkie Centrum Medyczne Sp. z o.o. z siedzibą przy ul. Dąbrowskiego 3/1 w Bielsku-Białej.
Podanie danych osobowych wymagane jest w celu rejestracji na lekarską poradę specjalistyczną na podstawie art. 6 ust. 1 lit. f oraz art. 9 ust. 2 lit. h RODO. Posiada Pani/Pan prawo dostępu do treści swoich danych oraz prawo ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo sprzeciwu. Ma Pan/Pani prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych, gdy uzna Pani/Pan, iż przetwarzanie danych osobowych Pani/Pana dotyczących narusza przepisy ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych z dnia 27 kwietnia 2016 r. Dane osobowe zostaną usunięte w terminie 14 dni od podania danych. Dane są udostępniane podmiotom na podstawie zawartych umów powierzenia przetwarzania danych osobowych w zakresie wsparcia informatycznego.
Kontakt do Inspektora Ochrony Danych Osobowych: inspektor@bcm.bielsko.pl

REJESTRACJA ONLINE